Wodospad Angela należy do wielu bardzo wielkich wodospadów leżących w tej części Wenezueli, których większości nie zmierzono i nie nadano im nazw. Powstają one tam, gdzie rzeki spadają z wysokich i stromych progów.
Wodospad Angela byl od dawna znany miejscowym Indianom, którzy nadali mu nazwę Cherun-Meru. Europejczycy ujrzeli go po raz pierwszy w 1910 r. Ponownie odkrył go w 1937 r. amerykański lotnik Jimmy Angel, którego samolot rozbił się w pobliżu.
Drugi pod względem wielkości to wodospad Tugela w Natalu (południowa Afryka). Jego wody spadają z wysokości 947 m. W Norwegii wodospad Utigard niesie wodę z lodowca Jostedalsbre i spada z wysokości 800 m do rzeki Nesdal.
]]>Dwa największe dopływy Nilu, Nil Biały i Nil Błękitny, biorą początek na obszarze o dość dużej ilości opadów. W większej jednak części swego biegu Nil przepływa przez ziemie pustynne, na których przybywa niewiele wody w rzece, dużo natomiast wyparowuje. Poziom wody w Nilu jest więc o wiele niższy w głównym biegu rzeki ? średnia wielkość jej przepływu wynosi 3120 m3/s. We wszystkich największych rzekach świata, z wyjątkiem Murray-Darling w Australii, jest on większy.
Amazonka niesie o wiele więcej wody w swoim nurcie niż inne rzeki: jej przepływ wynosi około 180 000 m3/s. Sieć jej licznych, długich dopływów pokrywa powierzchnię ponad 7 min km2, większość z nich zaś leży na obszarach o dużej ilości opadów.
]]>Eksperci podają różne długości tych wielkich rzek. Wynika to z faktu, że niełatwo dokładnie określić, gdzie zaczyna się bieg rzeki i gdzie się kończy. Wszystkie mają wiele dopływów, a w ich deltach niejednokrotnie znajduje się wiele kanałów.
Czy Nil bierze początek w Jeziorze Wiktorii, jak pisze się w niektórych książkach? Najodleglejszym źródłem Nilu jest Luvironzo w Burundi, rzeka wpadająca do Kagery, a wraz z nią do Jeziora Wiktorii.
Najodleglejsze źródło Amazonki odkryto w Peru w 1953 r. Ale gdzie się rzeka kończy? Przeważnie za jej ujście uważa się Kanał Północny. Rio Para jednakże jest również żeglowna i gdyby uznać ją za ujście rzeki, wówczas długość Amazonki wyniosłaby 6750 km.
]]>lodowców, żłobiących doliny, wzdłuż których się przemieszczały. Gdy lodowce stopniały, pozostałe po nich doliny (żłoby) o przekroju zbliżonym do U zalała woda morska tworząc fiordy.
Fiordy odkryto na górzystych wybrzeżach, które podlegały erozji lodowcowej. Najsłynniejsze są fiordy Norwegii, należące do najdłuższych na świecie. Długość Sogne fjord, mierzona od otwartego morza aż do końca jego odnogi Luster fjord, wynosi 183 km, szerokość zaś ? około 4,75 km. Jak większość fiordów jest wyjątkowo głęboki, a jego zbocza bliżej wybrzeża morskiego stają się bardziej urwiste. Największa głębokość wynosi 1245 m.
Jeszcze dłuższy jest Nordvest fjord, odgałęzienie zatoki Scor-seby Sund we wschodniej Grenlandii. Jego długość wynosi 313 km.
Fiordy odkryto również u wybrzeży Islandii, u wybrzeży Oceanu Spokojnego w Kanadzie i na Alasce, u wybrzeży południowego Chile i Południowej Wyspy Nowej Zelandii.
]]>brzeży Papui aż do wybrzeży płaskowyżu Queensland.
Rafy koralowe mogą powstawać jedynie w morzach tropikalnych, w których woda jest ciepła i dość płytka, by mogły rozwijać się polipy. Podobnie jak wiele innych raf, Wielka Rafa Koralowa zanurzona jest zbyt głęboko, by obecnie mogły tam żyć koralowce. Gdy powstawała rafa poziom morza był jednak prawdopodobnie o wiele niższy.
Wielka Rafa Koralowa leży w odległości 45 i 65 km od wybrzeża Australii. W północnej części jej szerokość wynosi jedynie 15-20 km, w części południowej obejmuje ona natomiast obszar ponad 325 km. Istnieje zaledwie około dziesięciu przejść przez rafę, jest to więc bardzo niebezpieczny obszar dla nawigacji.
Odnotowano ponad 340 odmian koralowców w rafie. Tworzą one nieprawdopodobną rozmaitość barw i kształtów. Rafy są zamieszkane przez wiele pięknych ryb i innych zwierząt morskich. Część rafy ostatnio została zniszczona przez tzw. koronę cierniową ? szkarłupień Acarthaster planei, który żywi się polipami zamieszkującymi twardy szkielet koralowca.
]]>Przypływ Oceanu Atlantyckiego wciska się do wąskiej Zatoki Fundy, dzięki czemu powstaje wysoka fala. Owo spiętrzenie wody powoduje powstanie fali powrotnej, mimo iż nie ma w zatoce ujścia wielkiej rzeki.
Przypływ przyczynia się do wzbogacenia form życia biologicznego w wodzie, tak iż zatoka jest prawdziwym rajem dla ptaków.
W Europie najwyższa fala przypływu występuje u ujścia rzeki Rance w północnej Francji. Zbudowano tam pierwszą na świecie elektrownię pływową (w Saint-Malo).
Niespodziewanie wysoki przypływ może wyrządzić wielkie szkody. Jest on wynikiem fali wywołanej przez bardzo silny wiatr w obszarze niskiego ciśnienia powietrza w chwili wystąpienia normalnego przypływu.
]]>Gdy fala wpływa do ujścia rzeki, zostaje zatrzymana przez mieliznę i wypływ wód rzeki. Powoduje to nagromadzenie wody i spiętrzenie wód rzeki w postaci szerokiej, załamującej się fali.
Na szczególną uwagę zasłu-
guje fala u ujścia rzeki Czin-saczjan, wpadająca do Zatoki Hangczou w Chinach. Podczas każdego przypływu powstaje fala powrotna o wysokości 7,5 m, przemieszczająca się z prędkością 24 km/h. Słychać ją w promieniu 22 km.
Największa fala powrotna powstaje na Canal do Norte, głównym ujściu rzeki Amazonki. Do najszybszych należy fala płynąca w górę rzeki Hooghly, jednego z odgałęzień Gangesu.
Dla kontrastu ? fala powrotna na rzece Severn w Anglii sięga zaledwie ponad 1 m wysokości.
]]>